Od 1 stycznia 2026 roku w Polsce zacznie obowiązywać nowy wzór świadectwa charakterystyki energetycznej, który ma być znacznie bardziej przejrzysty i intuicyjny. Zrozumienie tego dokumentu jest kluczowe dla każdego właściciela, kupującego czy najemcy nieruchomości, ponieważ pozwala ocenić efektywność energetyczną budynku, przewidzieć przyszłe koszty jego utrzymania, a także zidentyfikować potencjalne obszary do modernizacji. Jako Nikola Laskowska, chcę Państwu przybliżyć, jak czytać i interpretować ten ważny dokument.
Nowe świadectwo energetyczne: kluczowe wskaźniki i klasy od A+ do G
- Od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje nowy, bardziej graficzny i przejrzysty wzór świadectwa charakterystyki energetycznej.
- Wprowadzono klasy energetyczne od A+ (najwyższa efektywność) do G (najniższa), podobne do etykiet na sprzęcie AGD.
- Kluczowe wskaźniki to EU (Energia Użytkowa jakość izolacji), EK (Energia Końcowa koszty zakupu energii) i EP (Energia Pierwotna wpływ na środowisko).
- Świadectwo jest obowiązkowe przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości i ważne przez 10 lat, o ile nie dojdzie do modernizacji.
- Dokument zawiera również graficzne przedstawienie strat ciepła, udziału OZE oraz rekomendacje modernizacyjne.
- Świadectwa mogą wystawiać wyłącznie osoby z odpowiednimi uprawnieniami, wpisane do Centralnego Rejestru.
Nowe świadectwo energetyczne: co się zmienia od 2026 roku?
Kluczową zmianą, wprowadzoną w świadectwie energetycznym od 2026 roku, jest jego zupełnie nowy, bardziej graficzny i przejrzysty wzór. Celem tych modyfikacji, wynikających z implementacji dyrektywy unijnej EPBD (Energy Performance of Buildings Directive), jest przede wszystkim ułatwienie zrozumienia dokumentu dla każdego użytkownika niezależnie od jego technicznej wiedzy. Nowe świadectwo ma być intuicyjne, a kluczowe informacje prezentowane w sposób wizualny, co ma pomóc w szybkiej ocenie efektywności energetycznej nieruchomości.
Klasy energetyczne od A+ do G: jak je interpretować?
Jedną z najważniejszych nowości jest wprowadzenie systemu klas energetycznych, oznaczonych literami od A+ do G. Ten system jest mi osobiście bardzo bliski, ponieważ przypomina etykiety, które od lat znamy ze sprzętu AGD. Klasa A+ oznacza najwyższą efektywność energetyczną, co w praktyce przekłada się na najniższe koszty utrzymania i minimalny wpływ na środowisko. Z kolei klasa G to najniższa efektywność, sygnalizująca wysokie zapotrzebowanie na energię i potencjalnie znaczne koszty eksploatacji. Klasyfikacja ta opiera się głównie na wskaźniku rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP), o którym opowiem szczegółowo za chwilę. Dzięki temu systemowi, ocena efektywności energetycznej nieruchomości staje się szybka i intuicyjna wystarczy spojrzeć na literę, by zorientować się, z jakim budynkiem mamy do czynienia. Wyobraźmy sobie, że nieruchomość z klasą A+ zużywa zaledwie 10 kWh/m² rocznie, podczas gdy obiekt z klasą G może potrzebować nawet 300 kWh/m².
Świadectwo energetyczne krok po kroku: co znajdziesz w dokumencie?
Przyjrzyjmy się teraz, jak wygląda świadectwo energetyczne, strona po stronie. Na pierwszej stronie nowego wzoru świadectwa znajdziemy najważniejsze informacje, które pozwalają na szybką identyfikację i ocenę nieruchomości. Przede wszystkim widoczne są tu podstawowe dane budynku, takie jak adres, rodzaj nieruchomości (np. dom jednorodzinny, mieszkanie), a także, co jest nowością, zdjęcie obiektu. To bardzo praktyczne rozwiązanie, które eliminuje wątpliwości co do identyfikacji. Obok tych danych znajdziemy również datę ważności świadectwa (standardowo 10 lat, chyba że dojdzie do modernizacji) oraz wspomniane już kluczowe wskaźniki energetyczne. Zawsze radzę, aby w pierwszej kolejności zweryfikować, czy podstawowe dane, takie jak adres i rodzaj nieruchomości, zgadzają się ze stanem faktycznym. To podstawa, by mieć pewność, że analizujemy właściwy dokument.
Kolorowy suwak klas energetycznych: błyskawiczna ocena Twojego domu
Na pierwszej stronie świadectwa, tuż obok podstawowych informacji, znajduje się niezwykle pomocny element kolorowy suwak klas energetycznych. Ten graficzny wskaźnik, przypominający skalę na etykietach energetycznych, pozwala na błyskawiczną i intuicyjną ocenę efektywności energetycznej nieruchomości. Widząc, w którym miejscu na suwaku znajduje się nasz budynek (np. w zielonej strefie dla klasy A+ czy czerwonej dla klasy G), od razu wiemy, czy mamy do czynienia z obiektem energooszczędnym, czy też z takim, który będzie generował wysokie koszty. To moim zdaniem fantastyczne ułatwienie, które pozwala szybko zorientować się w sytuacji, zanim zagłębimy się w szczegółowe dane.
Dalsze strony: szczegółowe dane techniczne i zalecenia
Poza pierwszą stroną, świadectwo energetyczne zawiera szereg szczegółowych danych technicznych oraz konkretne zalecenia modernizacyjne. Na dalszych stronach dokumentu znajdziemy między innymi informacje o stratach i zyskach ciepła, czyli dowiemy się, którędy energia ucieka z budynku, a także skąd czerpie on darmową energię (np. z nasłonecznienia). Dokument precyzuje również udział odnawialnych źródeł energii (OZE), jeśli takie są wykorzystywane, oraz wielkość emisji CO2, co daje pełniejszy obraz ekologiczności nieruchomości. Te informacje są niezwykle cenne dla każdego, kto myśli o poprawie efektywności energetycznej swojego domu czy mieszkania.
Wskaźniki energetyczne EU, EK, EP: co oznaczają dla Twojego domu?
Przejdźmy teraz do sedna, czyli do kluczowych wskaźników energetycznych: EU, EK i EP. To one stanowią trzon świadectwa i dostarczają najwięcej informacji o faktycznym zapotrzebowaniu na energię oraz wpływie budynku na środowisko. Zrozumienie ich znaczenia jest absolutnie niezbędne do pełnej interpretacji dokumentu i podjęcia świadomych decyzji dotyczących nieruchomości.
Wskaźnik EU (Energia Użytkowa): jak dobrze Twój budynek trzyma ciepło?
Wskaźnik EU, czyli Energia Użytkowa, jest dla mnie kluczowy, gdy chcę ocenić, jak dobrze budynek jest zaprojektowany i wykonany pod kątem izolacji. Określa on, ile energii teoretycznie potrzeba do ogrzania lub chłodzenia budynku oraz do przygotowania ciepłej wody użytkowej, bez uwzględniania sprawności instalacji. Innymi słowy, EU odzwierciedla jakość izolacji termicznej przegród zewnętrznych (ścian, dachu, podłóg), szczelność okien i drzwi oraz ogólną konstrukcję budynku. Im niższa wartość EU, tym lepiej oznacza to, że budynek jest energooszczędny sam w sobie, niezależnie od tego, jakim systemem grzewczym dysponuje. To fundament, na którym opiera się cała efektywność energetyczna.
Wskaźnik EK (Energia Końcowa): ile energii musisz kupić i jak to przełożyć na rachunki?
Wskaźnik EK, czyli Energia Końcowa, to moim zdaniem najbardziej praktyczny wskaźnik dla każdego właściciela czy najemcy, ponieważ bezpośrednio przekłada się na roczne koszty utrzymania nieruchomości. Wskazuje on, ile energii trzeba faktycznie kupić, aby zaspokoić potrzeby energetyczne budynku. W przeciwieństwie do EU, wskaźnik EK uwzględnia sprawność wszystkich instalacji systemu ogrzewania (np. kotła gazowego, pompy ciepła), wentylacji, klimatyzacji czy przygotowania ciepłej wody. Jeśli mamy budynek o niskim EU (dobrze izolowany), ale z bardzo nieefektywnym systemem grzewczym, to EK będzie wysokie. To właśnie na podstawie EK możemy szacować, ile pieniędzy wydamy rocznie na ogrzewanie czy prąd. Im niższa wartość EK, tym niższe rachunki czekają na nas w przyszłości.
Wskaźnik EP (Energia Pierwotna): jaki jest ekologiczny ślad Twojej nieruchomości?
Wskaźnik EP, czyli Energia Pierwotna, to parametr, który określa całkowity wpływ budynku na środowisko. Jest to moim zdaniem wskaźnik o największym znaczeniu ekologicznym. Uwzględnia on nie tylko energię zużytą w samym budynku (EK), ale także straty energii powstałe na wcześniejszych etapach przy jej wydobyciu, produkcji, przetworzeniu oraz przesyle do nieruchomości. Każde źródło energii ma przypisany współczynnik energii pierwotnej, który odzwierciedla jego "ekologiczny koszt". Przykładowo, ogrzewanie prądem z sieci, który często pochodzi ze spalania węgla, ma bardzo wysoki (czyli niekorzystny) współczynnik EP, ponieważ uwzględnia straty na każdym etapie produkcji i dystrybucji. Z kolei ogrzewanie biomasą czy energią słoneczną będzie miało znacznie niższy współczynnik EP, co oznacza mniejszy ślad węglowy i mniejszy wpływ na środowisko. To właśnie EP jest głównym wskaźnikiem, na podstawie którego klasyfikuje się budynki do klas energetycznych A+ do G.
Zależność między wskaźnikami: dlaczego budynek z niskim EU może mieć wysokie EP?
Bardzo często spotykam się z pytaniem, dlaczego budynek, który jest świetnie izolowany i ma bardzo niski wskaźnik EU (czyli doskonale trzyma ciepło), może jednocześnie mieć wysoki wskaźnik EP, co oznacza niekorzystny wpływ na środowisko. Odpowiedź jest prosta i tkwi w źródle energii. Jeśli nawet najlepiej ocieplony dom jest ogrzewany energią elektryczną pochodzącą z elektrowni węglowej, to pomimo niskiego zapotrzebowania na energię użytkową, wskaźnik EP będzie wysoki. Dzieje się tak, ponieważ do wyprodukowania i dostarczenia tej energii elektrycznej do domu dochodzi do znacznych strat w procesie konwersji i przesyłu. Z drugiej strony, budynek o podobnym EU, ale ogrzewany na przykład pompą ciepła zasilaną energią z fotowoltaiki lub biomasą, będzie miał znacznie niższe EP. To pokazuje, że wybór źródła energii ma ogromne znaczenie dla ekologicznego śladu nieruchomości, nawet jeśli sama izolacja jest na najwyższym poziomie.
Dodatkowe informacje w świadectwie: OZE, CO2 i straty ciepła
Poza kluczowymi wskaźnikami, świadectwo energetyczne dostarcza również szeregu dodatkowych informacji, które pozwalają na jeszcze głębszą analizę ekologicznego aspektu nieruchomości i wskazują potencjalne obszary do poprawy. To cenne dane zarówno dla tych, którzy chcą być bardziej świadomi ekologicznie, jak i dla tych, którzy planują modernizację.
Udział OZE i emisja CO2: jak zielony jest Twój budynek?
W świadectwie energetycznym znajdziemy również sekcje informujące o udziale odnawialnych źródeł energii (OZE) w bilansie energetycznym budynku oraz o wielkości emisji CO2. Te wskaźniki są niezwykle ważne dla oceny "zieloności" nieruchomości. Wysoki udział OZE (np. panele fotowoltaiczne, kolektory słoneczne, pompy ciepła) i niska emisja CO2 świadczą o tym, że budynek jest przyjazny dla środowiska i przyczynia się do redukcji zanieczyszczeń. Dla mnie, jako osoby dbającej o środowisko, te dane są równie istotne, co koszty eksploatacji. Pozwalają one świadomie wybrać nieruchomość, która wpisuje się w ideę zrównoważonego rozwoju.
Graficzna analiza strat ciepła: którędy uciekają Twoje pieniądze?
Jedną z najbardziej wizualnych i moim zdaniem niezwykle przydatnych sekcji nowego świadectwa jest graficzna analiza strat ciepła. Ta wizualizacja w prosty sposób pokazuje, przez które elementy budynku (np. ściany, dach, okna, wentylację) ucieka najwięcej energii. Wyobraźmy sobie kolorowy diagram, gdzie intensywność koloru wskazuje na skalę strat. Dzięki temu, nawet laik jest w stanie szybko zidentyfikować "słabe punkty" nieruchomości. To nie tylko ciekawostka, ale przede wszystkim nieoceniona wskazówka dla potencjalnych modernizacji wiemy dokładnie, gdzie warto zainwestować w ocieplenie czy wymianę stolarki, aby osiągnąć największe oszczędności.
Rekomendacje audytora: jakie modernizacje warto rozważyć?
Ostatnią, ale bynajmniej nie mniej ważną sekcją świadectwa, są rekomendacje dotyczące możliwych modernizacji. Audytor, który sporządza dokument, na podstawie analizy charakterystyki energetycznej budynku, przedstawia praktyczne wskazówki, które mogą poprawić efektywność energetyczną. Mogą to być sugestie dotyczące docieplenia przegród, wymiany stolarki okiennej, modernizacji systemu grzewczego czy instalacji OZE. To nie są tylko teoretyczne porady często wskazują one na konkretne działania, które mogą znacząco obniżyć koszty utrzymania nieruchomości i zwiększyć jej wartość. Zawsze zachęcam do dokładnego zapoznania się z tymi rekomendacjami, ponieważ mogą być one punktem wyjścia do planowania przyszłych inwestycji.
Praktyczne wskazówki: jak analizować świadectwo energetyczne?
Skoro już wiemy, co znajduje się w świadectwie energetycznym, przejdźmy do praktyki. Jak efektywnie analizować ten dokument, aby wyciągnąć z niego najwięcej korzyści? Moje wskazówki są skierowane do różnych grup odbiorców, ponieważ każdy ma nieco inne priorytety.
Jesteś kupującym? Sprawdź te 3 elementy, by uniknąć kosztownej pułapki
Jeśli jesteś na etapie zakupu nieruchomości, świadectwo energetyczne to Twój sprzymierzeniec. Oto 3 kluczowe elementy, na które moim zdaniem powinieneś zwrócić szczególną uwagę, aby uniknąć kosztownej pułapki:
- Klasa energetyczna: To pierwsze, na co powinieneś spojrzeć. Klasy A+ lub A to gwarancja niskich kosztów eksploatacji. Klasy E, F, G powinny zapalić czerwoną lampkę i skłonić do głębszej analizy.
- Wskaźnik EK (Energia Końcowa): To on powie Ci, ile realnie będziesz płacić za ogrzewanie i ciepłą wodę. Porównaj go z innymi nieruchomościami, które rozważasz. Im niższy, tym lepiej dla Twojego portfela.
- Rekomendacje modernizacyjne: Zobacz, co audytor sugeruje. Czy są to drobne poprawki, czy może kosztowne inwestycje, które będziesz musiał ponieść w najbliższym czasie? To pomoże Ci ocenić realne koszty zakupu i przyszłego utrzymania.
Jesteś sprzedającym lub wynajmującym? Upewnij się, że Twój dokument jest kompletny i ważny
Dla sprzedających i wynajmujących posiadanie ważnego świadectwa energetycznego to nie tylko obowiązek, ale i atut. Oto na co powinieneś zwrócić uwagę:
- Obowiązek posiadania i przekazania: Pamiętaj, że musisz przekazać świadectwo kupującemu lub najemcy. Notariusz ma obowiązek odnotować ten fakt w akcie notarialnym. Brak świadectwa może skutkować karą grzywny.
- Ważność dokumentu: Świadectwo jest ważne przez 10 lat. Jeśli jednak w międzyczasie przeprowadziłeś modernizację, która wpłynęła na charakterystykę energetyczną budynku (np. ocieplenie, wymiana okien, zmiana źródła ciepła), musisz sporządzić nowy dokument.
- Informacje w ogłoszeniach: Od 2026 roku masz obowiązek umieszczać w ogłoszeniach o sprzedaży lub wynajmie informacje o klasie energetycznej nieruchomości oraz wskaźniku EP. To zwiększa transparentność rynku i pozwala potencjalnym klientom na wstępną ocenę.
Przeczytaj również: Oblicz zapotrzebowanie energetyczne domu: niższe rachunki i WT 2021
Jak zweryfikować, czy świadectwo zostało wystawione przez uprawnioną osobę?
Upewnienie się, że świadectwo energetyczne zostało wystawione przez osobę do tego uprawnioną, jest niezwykle ważne. W Polsce tylko osoby wpisane do Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków mogą legalnie sporządzać takie dokumenty. Zawsze radzę, aby sprawdzić nazwisko audytora w tym rejestrze. To proste narzędzie dostępne online, które daje pewność, że dokument jest wiarygodny i sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie ryzykuj posługiwania się świadectwem wystawionym przez nieuprawnioną osobę, ponieważ może to prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych.
