Jak obliczyć kubaturę budynku? Norma PN-ISO 9836 krok po kroku

W dzisiejszym artykule skupimy się na temacie, który dla wielu inwestorów i projektantów jest podstawą, a jednocześnie bywa źródłem wielu pytań: obliczanie kubatury budynku. Przygotowałam dla Państwa kompleksowy przewodnik, który dostarczy praktycznych, jednoznacznych informacji, instrukcji krok po kroku, niezbędnych wzorów oraz precyzyjnych definicji. Wszystko to w oparciu o obowiązujące normy, co jest kluczowe zarówno w sprawach urzędowych, jak i podczas szacowania kosztów budowy czy eksploatacji nieruchomości.

Znaczenie precyzyjnego obliczenia kubatury budynku

Precyzyjne obliczenie kubatury budynku to znacznie więcej niż tylko formalność. To fundament, na którym opiera się wiele kluczowych aspektów procesu budowlanego i późniejszej eksploatacji nieruchomości. Z mojego doświadczenia wynika, że jest to niezbędny element dokumentacji projektowej, bez którego nie uzyskają Państwo pozwolenia na budowę. Ponadto, kubatura ma wpływ na świadectwo charakterystyki energetycznej, co bezpośrednio przekłada się na przyszłe koszty ogrzewania. Jest również wykorzystywana w kosztorysie budowlanym do szacowania wydatków na materiały i prace, a nawet może być brana pod uwagę przez ubezpieczycieli przy wycenie nieruchomości. W niektórych przypadkach, choć rzadziej niż powierzchnia użytkowa, może stanowić podstawę do naliczenia podatku od nieruchomości.

Pomyłka w obliczeniach? Poznaj potencjalne finansowe i prawne konsekwencje

Błędy w obliczeniach kubatury mogą mieć poważne konsekwencje, zarówno finansowe, jak i prawne. Przede wszystkim, nieprawidłowo określona kubatura może opóźnić, a nawet uniemożliwić uzyskanie pozwolenia na budowę, co wiąże się z dodatkowymi kosztami i stresem. W mojej praktyce widziałam, jak takie pomyłki prowadziły do konieczności wprowadzania kosztownych zmian w projekcie. Co więcej, błędne oszacowanie kubatury może skutkować nieprawidłowym wyliczeniem kosztów budowy lub eksploatacji, na przykład zawyżonym lub zaniżonym zapotrzebowaniem na energię w świadectwie charakterystyki energetycznej. Taka sytuacja może prowadzić do nieprzewidzianych wydatków w przyszłości lub problemów przy sprzedaży nieruchomości.

Kubatura brutto a netto poznaj kluczową różnicę

W kontekście budownictwa, kluczowe jest rozróżnienie dwóch rodzajów kubatury: brutto i netto. Kubatura brutto to objętość budynku liczona po zewnętrznym obrysie wszystkich przegród zewnętrznych ścian, dachu. Obejmuje ona wszystkie kondygnacje nadziemne i podziemne, poddasza, a także balkony i loggie w określony sposób, przejścia czy podcienie. Z mojego doświadczenia wynika, że jest to absolutnie kluczowy parametr w procesie uzyskiwania pozwolenia na budowę i dla wszystkich urzędów. To właśnie na podstawie kubatury brutto ocenia się zgodność projektu z warunkami zabudowy i przepisami prawa budowlanego.

Czym jest kubatura netto i jak wpływa na koszty eksploatacji domu?

Z kolei kubatura netto to objętość budynku liczona po wewnętrznym obrysie przegród, czyli de facto suma objętości wszystkich pomieszczeń. Choć nie jest tak istotna w dokumentacji urzędowej jak kubatura brutto, ma ogromne znaczenie praktyczne. Jest ona często wykorzystywana do szacowania kosztów związanych z eksploatacją budynku, przede wszystkim kosztów ogrzewania i wentylacji. Im większa kubatura netto, tym więcej powietrza trzeba ogrzać lub schłodzić, co bezpośrednio przekłada się na zużycie energii i wysokość rachunków. Dlatego precyzyjne jej obliczenie jest ważne dla każdego, kto chce świadomie zarządzać budżetem domowym.

Polska Norma PN-ISO 9836: Twoje jedyne wiarygodne źródło wiedzy

W Polsce, jedynym wiarygodnym i obowiązującym źródłem wiedzy oraz podstawą do wszelkich obliczeń kubatury jest Polska Norma PN-ISO 9836: 2022-07 "Właściwości użytkowe w budownictwie - Określanie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych". Jako ekspertka, zawsze podkreślam jej znaczenie. To właśnie ta norma precyzyjnie definiuje kluczowe wskaźniki powierzchniowe i kubaturowe, określając, jak należy je mierzyć i co wliczać do poszczególnych kategorii. Odstępstwa od tej normy mogą prowadzić do poważnych problemów formalnych i niezgodności w dokumentacji projektowej, dlatego zawsze należy się do niej odwoływać.

Jak obliczyć kubaturę brutto budynku krok po kroku

Obliczenie kubatury brutto budynku, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się skomplikowane, w rzeczywistości jest procesem logicznym i ustrukturyzowanym. Kluczowe jest posiadanie dokładnych wymiarów z projektu budowlanego. Potrzebujemy przede wszystkim powierzchni rzutu każdej kondygnacji, mierzonej po zewnętrznym obrysie ścian. Następnie, dla każdej kondygnacji, musimy określić jej wysokość. Wysokość tę liczymy od podłogi jednej kondygnacji do podłogi kolejnej. W przypadku ostatniej kondygnacji, wysokość mierzymy do górnej powierzchni dachu. Pamiętajmy, że precyzja na tym etapie jest absolutnie kluczowa.

Obliczanie kubatury dla prostych brył podstawowy wzór w praktyce

Dla prostych brył, takich jak typowy prostopadłościenny budynek, obliczenie kubatury brutto jest stosunkowo proste i opiera się na podstawowym wzorze: Kubatura = Powierzchnia rzutu kondygnacji (zewnętrzny obrys) x Wysokość kondygnacji. Pozwólcie, że podam prosty przykład. Jeśli mamy parter o powierzchni rzutu 100 m² (mierzonej po zewnętrznym obrysie) i wysokości 3 metry (od poziomu gruntu do podłogi piętra), jego kubatura wyniesie 100 m² * 3 m = 300 m³. Jeśli piętro ma taką samą powierzchnię i wysokość, jego kubatura również wyniesie 300 m³. Sumując te wartości, otrzymujemy całkowitą kubaturę brutto dla tej części budynku.

Sumowanie objętości wszystkich kondygnacji od piwnicy aż po dach

Całkowita kubatura brutto budynku to suma objętości wszystkich jego części składowych. Oznacza to, że musimy obliczyć kubaturę każdej kondygnacji osobno, a następnie je zsumować. Należy pamiętać, aby włączyć do obliczeń również kondygnacje podziemne, czyli piwnice, stosując te same zasady pomiaru po zewnętrznym obrysie i wysokości. Podobnie postępujemy z poddaszami, niezależnie od tego, czy są użytkowe, czy nieużytkowe. Każdy element budynku, który tworzy jego bryłę, musi zostać uwzględniony, aby uzyskać pełny i zgodny z normą wynik.

Elementy wliczane i wykluczane z kubatury

Zgodnie z Polską Normą PN-ISO 9836, do kubatury brutto budynku ZAWSZE wlicza się następujące elementy:

• Kondygnacje podziemne (piwnice)
• Poddasza (zarówno użytkowe, jak i nieużytkowe)
• Balkony i loggie (obliczane do wysokości balustrady)
• Podcienie
• Werandy
• Ogrody zimowe

Precyzyjne uwzględnienie tych elementów jest kluczowe dla poprawności obliczeń.

Czego NIGDY nie wliczamy do kubatury? (Fundamenty, zewnętrzne schody, tarasy naziemne)

Równie ważne, jak wiedza o tym, co wliczać, jest świadomość elementów, których NIGDY nie wliczamy do kubatury brutto. Ich uwzględnienie byłoby błędem i zafałszowałoby wynik. Do tych elementów należą:

• Ławy i stopy fundamentowe
• Studzienki piwniczne
• Zewnętrzne schody
• Daszki
• Gzymsy
• Attyki
• Kominy i wentylacja ponad dachem (elementy wystające ponad bryłę dachu)
• Tarasy na poziomie terenu

Pamiętanie o tej liście pozwoli uniknąć typowych błędów w obliczeniach.

Obliczanie kubatury dla skomplikowanych części budynku

Szczególnym wyzwaniem bywa obliczanie kubatury dla skomplikowanych części budynku, takich jak poddasza, zwłaszcza te ze skosami. Zgodnie z normą PN-ISO 9836, kubaturę poddasza oblicza się w całości, niezależnie od wysokości czy obecności skosów. Oznacza to, że wliczamy całą objętość przestrzeni pod dachem, aż do zewnętrznej powierzchni jego konstrukcji. Nie ma tu znaczenia, czy część poddasza ma wysokość poniżej 1,90 m, czy jest trudno dostępna. Cała przestrzeń zamknięta w obrębie zewnętrznego obrysu dachu jest traktowana jako element kubatury brutto.

Balkon, loggia, a może taras? Które z nich i jak dodać do finalnego wyniku?

Kwestia balkonów, loggii i tarasów często budzi wątpliwości. Zgodnie z normą, kubaturę balkonu i loggii oblicza się jako iloczyn ich powierzchni i wysokości balustrady. Jest to istotny szczegół, który należy uwzględnić. Natomiast tarasy, które znajdują się na poziomie terenu, nie są wliczane do kubatury brutto budynku. Wynika to z faktu, że nie stanowią one zamkniętej przestrzeni, która w istotny sposób wpływałaby na objętość bryły budynku. Zawsze należy dokładnie sprawdzić, czy dany element spełnia kryteria normy.

Garaż w bryle budynku vs. garaż wolnostojący jak to wpływa na obliczenia?

Sposób traktowania garażu w obliczeniach kubatury zależy od jego lokalizacji względem głównej bryły budynku. Jeśli garaż jest integralną częścią bryły budynku, na przykład znajduje się pod parterem lub jest do niego dobudowany i ma wspólne ściany, jego kubatura jest wliczana do całkowitej kubatury brutto całości. Traktujemy go wówczas jako kolejną kondygnację lub część kondygnacji. Natomiast garaż wolnostojący, czyli oddzielny obiekt na działce, ma swoją osobną kubaturę. Nie wlicza się go do kubatury brutto głównego budynku, lecz oblicza się go jako odrębną jednostkę.

Gotowy wynik w m³ co dalej

Po wykonaniu wszystkich obliczeń i uzyskaniu ostatecznej wartości kubatury brutto w metrach sześciennych (m³), wynik ten staje się niezbędnym elementem dokumentacji projektowej. Bez precyzyjnie określonej kubatury brutto, zgodnej z obowiązującymi normami, nie jest możliwe uzyskanie pozwolenia na budowę. Jest to jeden z kluczowych parametrów, który jest weryfikowany przez urzędy i stanowi podstawę do dalszych analiz, takich jak ocena zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego czy warunkami zabudowy.

Przeczytaj również: Nowe świadectwo energetyczne: Klasy A+ do G i ukryte koszty

Jak kubatura budynku wpływa na świadectwo charakterystyki energetycznej?

Kubatura budynku odgrywa kluczową rolę w procesie sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej. W tym dokumencie, który ocenia efektywność energetyczną nieruchomości, wykorzystuje się parametr kubatury ogrzewanej. Jest to objętość przestrzeni, która jest faktycznie ogrzewana w budynku. Na jej podstawie oblicza się zapotrzebowanie na energię do ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Im większa kubatura ogrzewana, tym zazwyczaj większe zapotrzebowanie na energię, co bezpośrednio przekłada się na klasę energetyczną budynku i potencjalne koszty eksploatacji.